Khi bóng đá ngăn những cái đầu nóng và đưa tiếng Tây Ban Nha đến với hai bạn trẻ Việt Nam

Nếu chỉ nhìn vào tỷ số, đây là trận bán kết World Cup.

Nếu nhìn sâu hơn một chút, thế giới vừa chứng kiến điều hiếm gặp hơn nhiều.

Argentina và Anh bước vào sân với ký ức kéo dài hơn bốn mươi năm, từ cuộc chiến Falklands/Malvinas năm 1982 đến vô số lần đối đầu luôn vượt khỏi phạm vi thể thao.

Bóng đá, trong những hoàn cảnh như vậy, có thể trở thành nơi giải tỏa cảm xúc.
Nó cũng có thể trở thành mồi lửa.

Thế rồi, thay vì để lịch sử tiếp tục nuôi dưỡng đối đầu, sân cỏ tạo ra điều ngược hẳn.

Hai du học sinh Việt Nam tại Đài Loan tự dựng video tri ân Lionel Messi sau trận bán kết World Cup. Trong căn phòng nhỏ, guitar, piano, và tiếng Tây Ban Nha cùng vang lên với thông điệp: "You made us dream" – minh họa sinh động cho cách bóng đá có thể trở thành cầu nối giữa các nền văn hóa.

Ở Đài Loan, hai du học sinh Việt Nam lặng lẽ mang theo guitar, piano, và tiếng Tây Ban Nha để hát về Lionel Messi.

Khoảng cách hàng nghìn cây số giữa Hà Nội, Đài Bắc và Buenos Aires bỗng trở nên gần đến lạ.

Điều Messi tạo ra, có lẽ, chưa bao giờ chỉ là bóng đá.

Có những trận đấu mang theo nhiều hơn 90 phút

Tác giả viết

Không phải mọi trận cầu đều giống nhau.

Argentina – Anh gần như luôn kéo theo ký ức của Malvinas/Falklands.

Với người Argentina, đó là ký ức về những thanh niên trẻ đã ra đi và không trở về.

Với nhiều người Anh, đó là chiến thắng quân sự.

Với cả hai phía, cảm xúc ấy chưa bao giờ hoàn toàn biến mất.

Mỗi lần hai đội gặp nhau tại World Cup, bởi vậy, thế giới luôn chuẩn bị nhiều hơn cho bóng đá.

Người ta chuẩn bị cho cảm xúc.

Chuẩn bị cho áp lực.

Và đôi khi, chuẩn bị cả nguy cơ bạo lực.

Ghi chú biên tập

Trong tiếng Anh, nhiều nhà báo gọi đây là football with historical baggage

hay a match beyond football

Đó không phải cách nói cường điệu.

Nó phản ánh lịch sử vẫn tiếp tục hiện diện trên sân cỏ.

Messi chọn cách nói bằng đôi chân

Trong nhiều năm, Lionel Messi gần như chưa bao giờ dùng ngôn ngữ đối đầu để nói về Anh Quốc.

Anh cũng hiếm khi biến bóng đá thành diễn đàn chính trị.

Thông điệp của Messi luôn nhất quán.

Hãy để bóng đá nói thay.

Điều đáng chú ý không chỉ là các pha rê bóng.

Mỗi lần Messi kéo cả hàng phòng ngự theo mình, chú ý của hàng chục nghìn khán giả cũng chuyển sang trái bóng.

Có lẽ đó cũng là một dạng "hạ nhiệt".

Thay vì nhìn vào đối thủ bằng giận dữ,

ai nấy cùng nhìn vào thiên tài.

Một cầu thủ không thể tạo hòa bình.

Thế nhưng đôi khi, anh có thể giúp quên đi lý do để nổi giận trong vài giờ đồng hồ.

Ghi chú biên tập

Tiếng Anh thường dùng cụm to take the heat out of a situation.

Nghĩa đen là "lấy bớt sức nóng".

Nghĩa bóng là làm dịu một tình huống đang căng thẳng.

Từ Hà Nội đến Đài Bắc rồi tới Buenos Aires

Có lẽ chi tiết đẹp nhất không diễn ra trong sân vận động.

Hai thanh niên Việt Nam đang học tại Đài Loan quyết định bắt tàu cao tốc từ Hổ Vĩ lên Đài Bắc chỉ để hòa vào bầu không khí cùng cộng đồng hâm mộ.

Điều khiến họ khác với hàng triệu tín đồ túc cầu khác không nằm ở chiếc áo Argentina.

Họ khác ở chỗ họ học tiếng Tây Ban Nha.

Họ tập hát.

Họ tìm hiểu lịch sử.

Họ viết lời cảm ơn Messi bằng chính ngôn ngữ của Nam Mỹ.

Trong đoạn video tự thực hiện, họ không hô khẩu hiệu chiến thắng.

Họ chọn những câu đơn giản hơn.

You made us cry.

You made us dream.

You made us believe.

Có lẽ, đó cũng là điều đẹp nhất của toàn cầu hóa.

Một ngôn ngữ không còn được học chỉ vì công việc.

Nó được học vì cảm xúc.

Ghi chú biên tập

Nhiều nhà nghiên cứu gọi đây là soft power through sport

hay cultural diplomacy through football.

Sức hút của thể thao không chỉ bán vé.

Nó còn khiến ta học ngoại ngữ, tìm hiểu lịch sử, và kết nối với những nền văn hóa chưa từng gặp.

"Muchachos" không còn chỉ là một bài hát

Khi hai bạn trẻ cất lên:

Nací en Argentina...

Họ không chỉ hát bằng tiếng Tây Ban Nha.

Họ đang hát về ký ức của một dân tộc khác.

"Muchachos" vốn là bài ca của người Argentina.

Thế nhưng sau World Cup 2022, nó dần trở thành ngôn ngữ chung của những ai yêu bóng đá khắp thế giới.

Đặc biệt là đoạn:

De los pibes de Malvinas

que jamás olvidaré.

Tạm dịch:

Về những chàng trai của Malvinas,

những người tôi sẽ không bao giờ quên.

Đó không phải lời cổ vũ.

Đó là ký ức lịch sử được giữ lại trong một bài hát.

Ghi chú biên tập

Muchachos nghĩa đen là:

"Các chàng trai."

Trong văn hóa Argentina, từ này còn mang sắc thái thân mật:

"Anh em".

"Đồng đội".

"Những người cùng chung một trái tim".

Món quà cuối cùng

Cuối video, hai bạn viết:

Every minute we still have with you is a gift.

Có lẽ đây là câu khiến nhiều cổ động viên Argentina đồng cảm nhất.

Họ hiểu rằng sự nghiệp của Messi không còn kéo dài mãi.

Điều quý giá không phải bao nhiêu danh hiệu nữa.

Điều quý giá nằm ở chỗ còn được chứng kiến anh chơi bóng.

Đó là lý do họ gọi World Cup này là

El Último Baile

Điệu nhảy cuối cùng.

Không phải lời chia tay.

Đấy là cách tận hưởng từng phút còn lại.

GHI CHÚ CUỐI BÀI

Bóng đá luôn có khả năng chia rẽ.

Đôi khi, cũng chính bóng đá lại đưa người ta xích gần nhau hơn.

Giữa lịch sử nhiều đau thương của Argentina và Anh, giữa tiếng Việt, tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha, giữa Hà Nội, Đài Bắc, và Buenos Aires, có một điều vẫn lặng lẽ tồn tại.

Không phải chiến thắng.

Không phải thất bại.

Đấy là khả năng nhân loại tìm thấy nhau qua âm nhạc, ngôn ngữ, và thể thao.

Có lẽ đó cũng là chiến thắng đẹp nhất Lionel Messi để lại.

BỘ CÂU HỎI VĂN HÓA – NGÔN NGỮ

1. Vì sao người Argentina nói "Malvinas" còn người Anh nói "Falklands"?

Hai tên gọi phản ánh hai góc nhìn lịch sử và chủ quyền khác nhau.

2. "Muchachos" có nghĩa là gì?

Theo nghĩa đen là "các chàng trai", nhưng thường mang sắc thái "anh em", "đồng đội".

3. Vì sao người hâm mộ gọi Messi là "La Pulga"?

Nghĩa là "Con bọ chét", biệt danh gắn với vóc dáng nhỏ nhưng cực kỳ nhanh nhẹn.

4. "El Último Baile" nghĩa là gì?

"Điệu nhảy cuối cùng", cách người hâm mộ gọi kỳ World Cup cuối của Messi.

5. "You made us dream" khác "You helped us dream" thế nào?

"You made us dream" mạnh hơn.

Nó mang nghĩa: chính anh đã khiến chúng tôi dám mơ.

THUẬT NGỮ ĐÁNG CHÚ Ý

TÁC GIẢ

Biên soạn từ nhiều nguồn tư liệu quốc tế và ghi nhận của nhóm thực hiện.

Biên soạn tiếng Việt: EWLCC

Biên tập và chú giải văn hóa – ngôn ngữ: EWLCC

Video: