Từ một bài trên The Week
Joel Mathis
25/6/2026

World Cup không chỉ là bóng đá.

Trong bài đăng trên The Week, Joel Mathis đặt ra một câu hỏi đáng chú ý: Liệu World Cup có đang vực dậy hình ảnh quốc tế của Mỹ? 

Câu hỏi ấy xuất hiện trong một bối cảnh đặc biệt: dưới thời Tổng thống Donald Trump, Mỹ thường bị nhìn nhận kém cởi mở hơn với người ngoài so với trước đây. 

Thế nhưng World Cup đang cho thấy một góc nhìn khác: hình ảnh của lòng hiếu khách cấp cơ sở, sung túc đời thường, và các cộng đồng Mỹ biết chào đón khách đến từ khắp thế giới. 

EWLCC giới thiệu bài này như một văn bản báo chí chính trị - văn hóa đáng đọc từ góc nhìn văn hóa – ngôn ngữ: cách một sự kiện thể thao toàn cầu có thể trở thành nơi quốc gia được nhìn lại, không chỉ qua chính phủ, chính sách hay diễn văn chính trị, mà qua sân bay, quán ăn, thành phố chủ nhà, người hâm mộ, mạng xã hội, và những cuộc gặp đời thường.

Bài không nhằm ca ngợi hay phê phán Mỹ theo một chiều. Điều đáng chú ý hơn là căng thẳng giữa hình ảnh nhà nước và hình ảnh xã hội: chính phủ có thể gây tranh cãi, nhưng nhân dân, cộng đồng, và văn hóa đời thường vẫn có thể tạo một kiểu “ngoại giao mềm” khác.

Một không gian cộng đồng nơi ai nấy gặp nhau qua thể thao, trò chuyện, và trải nghiệm đời thường. Từ câu chuyện World Cup tại Mỹ, bài gợi ra câu hỏi rộng hơn: hình ảnh một quốc gia được tạo nên bởi chính sách nhà nước, hay còn bởi cách một công dân bình thường chào đón khách lạ? Ảnh minh họa: EWLCC.

Khi World Cup mở ra câu hỏi về danh tiếng quốc gia

Tác giả viết

“Dưới thời Tổng thống Donald Trump, Mỹ thường có vẻ kém chào đón người ngoài hơn so với trước đây. Nhưng World Cup đang cho thấy lòng hiếu khách và thịnh vượng ở cấp cơ sở của đất nước trước mắt các du khách từ nước ngoài”. 

Ghi chú biên tập

Đoạn mở đầu đặt ra một đối lập đáng chú ý: một bên là hình ảnh Mỹ ở cấp chính quyền; bên kia là Mỹ ở cấp đời sống thường ngày.

Trong truyền thông quốc tế, “Mỹ” thường được nói đến như một chủ thể thống nhất: Mỹ làm gì, Mỹ nói gì, Mỹ cứng rắn hay mềm mỏng, Mỹ thân thiện hay khép kín. Nhưng World Cup khiến hình ảnh ấy bị tách thành nhiều lớp: chính phủ, chính sách nhập cảnh, nhân dân địa phương, thành phố chủ nhà, quán ăn, đường phố, sân vận động, và mạng xã hội.

Từ góc nhìn văn hóa – ngôn ngữ, câu hỏi không chỉ là “Mỹ có được yêu mến hơn không”, mà là khi nói ‘Mỹ’, ta đang nói về chính quyền, nhân dân, văn hóa đại chúng, hay trải nghiệm của khách quốc tế?

Những nỗi lo trước khi đến Mỹ

Tác giả viết

“Nhiều người hâm mộ bóng đá quốc tế lo ngại về ‘khả năng tiếp cận thị thực, chi phí cao, bạo lực súng đạn’, và nhiều vấn đề khác trước World Cup năm nay, Reuters cho biết.

Nhưng các đội bóng và người hâm mộ đến thăm ‘làm ngập’ mạng xã hội bằng các bài đăng cho thấy ‘chào đón nồng hậu từ công chúng Mỹ’, cũng như một ‘nền văn hóa đặc thù’ tràn ngập ‘dịch vụ lấy thêm nước ngọt miễn phí’ và ‘cánh gà chấm sốt ranch’”. 

Ghi chú biên tập

Đây là đoạn hay nếu đọc từ góc nhìn hình ảnh quốc gia. Trước khi đến Mỹ, người hâm mộ quốc tế mang theo những nỗi lo lớn: visa, chi phí, an toàn, bạo lực súng đạn. Nhưng khi đặt chân vào đời sống cụ thể, họ kể về những chi tiết nhỏ: nước ngọt được refill (nạp lại) miễn phí, cánh gà, sốt ranch, thân thiện của nhân dân.

Đối lập ấy không làm các vấn đề chính trị - xã hội biến mất. Visa vẫn là visa, chi phí vẫn là chi phí, bạo lực súng đạn vẫn là nỗi lo thật. Nhưng trải nghiệm đời thường có thể tạo lớp cảm nhận khác: gần hơn, mềm hơn, ít trừu tượng hơn.

Về ngôn ngữ, những từ như “free soda refills” hay “chicken wings dipped in ranch dressing” không phải chi tiết phụ. Chúng là ký hiệu văn hóa. Chúng biến một khái niệm lớn - “Hoa Kỳ” - thành những trải nghiệm có thể nếm, nhìn, chụp ảnh, kể lại, và lan truyền.

“Cuộc tình bất ngờ” giữa người Mỹ đời thường và các đội bóng thế giới

Tác giả viết

“Các thành phố chủ nhà trên khắp Hoa Kỳ chứng kiến một ‘cuộc tình bất ngờ giữa dân Mỹ đời thường và các đội tuyển từ khắp thế giới’, The New York Times viết.

Trong khi các cuộc thăm dò cho thấy danh tiếng toàn cầu của Mỹ ‘suy giảm những năm gần đây’, du khách đang phát hiện ra rằng các cộng đồng Mỹ có ‘đủ loại phẩm chất đáng quý’”. 

Ghi chú biên tập

Cụm “unlikely romance” - có thể dịch thành “cuộc tình bất ngờ” - là một cách dùng từ đậm chất báo chí. Nó không nói về tình yêu theo nghĩa cá nhân, mà gợi cảm giác gần gũi không dự đoán trước.

World Cup, trong cách mô tả này, không chỉ là giải đấu. Nó là sân khấu xã hội, nơi dân chúng địa phương và khách quốc tế có thể nhìn nhau qua các tương tác ít chính thức hơn: cổ vũ, chụp ảnh, chỉ đường, ăn uống, cười đùa, và chia sẻ clip trên mạng.

Ở đây có một câu hỏi văn hóa quan trọng: danh tiếng quốc gia có phải chỉ được tạo bởi chính sách đối ngoại, quân sự, kinh tế, hay còn bởi cách dân bình thường đối xử với khách lạ?

Sung túc vật chất như ngôn ngữ văn hóa

Tác giả viết

“‘Chào mừng đến với World Cup của lòng hiếu khách Mỹ’, Jack Butler nói trên The Wall Street Journal.

Có một ‘truyền thống lâu đời’ về du khách nước ngoài bị tác động sâu sắc bởi những chuyến đến Hoa Kỳ. Giờ đây, người hâm mộ bóng đá quốc tế đang ‘cho thấy cái vĩ đại của Mỹ theo thời gian thực’. Họ cũng ‘kinh ngạc về sung túc vật chất của Mỹ’.

Buc-ee’s và Bass Pro Shops xuất hiện trong các video lan truyền, cũng như pizza đế dày kiểu Chicago. Mênh mông của Mỹ ‘chứa đựng muôn vàn khác biệt’”. 

Ghi chú biên tập

Đoạn này cho thấy một kiểu “quyền lực mềm” đặc thù: không phải bài phát biểu chính trị, không phải tuyên ngôn ngoại giao, mà là choáng ngợp trước đời sống tiêu dùng, và không gian vật chất.

Buc-ee’s, Bass Pro Shops, pizza đế dày Chicago - những chi tiết ấy không đại diện cho toàn nước Mỹ, nhưng chúng tạo các mảnh ghép dễ lan truyền về Mỹ: rộng, nhiều, lớn, thừa, kỳ lạ, tiện lợi, vui mắt, và đôi khi quá mức.

Từ góc nhìn văn hóa – ngôn ngữ, “material abundance” - sung túc vật chất - không chỉ là mô tả kinh tế. Nó là ngôn ngữ văn hóa. Người ta có thể cảm nhận quyền lực của một quốc gia qua quân đội, tiền tệ, công nghệ, nhưng cũng có thể cảm nhận qua kích thước một cửa hàng, suất ăn, bãi đỗ xe, siêu thị, cửa hàng tiện ích, và những thứ thường nhật.

Khi nhân dân làm ngoại giao tốt hơn chính quyền?

Tác giả viết

“Cư dân Mỹ đang chào đón thế giới ‘ngay cả khi chính phủ của họ không làm được điều đó’, Juliette Kayyem cho biết trên Early Warning.

Những sự kiện như World Cup ‘đại diện cho một kiểu quyền lực mềm mà Mỹ ngày càng không sẵn lòng sử dụng’ và dường như đã đánh mất. Cách nhìn ‘ảm đạm’ của thế giới về Mỹ được phản ánh trong lượng du lịch suy giảm, và thiệt hại ấy ‘có thể không được sửa chữa chỉ trong một mùa hè’.

Tuy nhiên, vẫn có những dấu hiệu hy vọng. ‘Người Mỹ đang chứng tỏ họ là các nhà ngoại giao tốt hơn chính quyền của mình’”. 

Ghi chú biên tập

Đây là đoạn chính trị nổi bật của bài. Nó tách “người Mỹ” khỏi “chính quyền Mỹ” và đặt ra câu hỏi: trong mắt thế giới, ai đại diện cho một quốc gia?

Câu “Americans are proving better diplomats than their administration” có sức nặng vì nó đảo lại trật tự thông thường. Ngoại giao thường thuộc về nhà nước, bộ ngoại giao, đại sứ quán, tổng thống, thủ tướng. Trong World Cup, ngoại giao có thể diễn ra ở cấp độ thấp hơn và gần hơn: dân chúng địa phương, tình nguyện viên, chủ quán, tài xế, nhân viên sân vận động, gia đình cho khách thuê nhà, và người hâm mộ ngồi cạnh nhau trên khán đài.

Tuy nhiên, bài cũng giữ một thận trọng cần thiết: mùa World Cup không thể lập tức sửa chữa hình ảnh quốc gia bị tổn hại trong nhiều năm. Quyền lực mềm có thể được khơi lại, nhưng không phải phép màu.

Chính phủ làm xấu hình ảnh, công chúng nhắc lại giá trị hấp dẫn?

Tác giả viết

“Chính quyền Trump đã nỗ lực làm hoen ố sức hấp dẫn văn hóa của Mỹ, Daniel Drezner chia sẻ trên Drezner’s World.

World Cup đang đưa ra viễn cảnh khác. Chính nhân dân Mỹ, chứ không phải chính phủ của họ, đang ‘nhắc phần còn lại của thế giới rằng đất nước này vẫn còn nhiều giá trị hấp dẫn’.

Điều đó có thể chưa tác động đến chính trị thế giới trong ngắn hạn, nhưng nó đem lại ‘lời nhắc hy vọng rằng chỉ trong vài năm nữa Mỹ có thể vĩ đại trở lại’”. 

Ghi chú biên tập

Đoạn này cho thấy bài đang đi trên một đường ranh nhạy cảm: bàn về chính trị Mỹ, nhưng trọng tâm không chỉ là Trump hay một chính quyền cụ thể. Trọng tâm là khác biệt giữa sức hấp dẫn văn hóa và hành vi chính trị của nhà nước.

Cụm “cultural attractiveness” - sức hấp dẫn văn hóa - đáng chú ý. Một quốc gia không chỉ có quyền lực nhờ cưỡng chế, tiền bạc hoặc liên minh. Nó còn có sức hấp dẫn khi ai đấy khác muốn đến, muốn xem, muốn học, muốn bắt chước, và muốn kể lại trải nghiệm của mình bằng thiện cảm.

World Cup, trong bài này, trở thành phép thử: liệu các giá trị hấp dẫn ấy còn đủ sống động trong đời thường để chống hình ảnh tiêu cực ở cấp chính quyền hay không?

Câu chuyện đội tuyển Iran và giới hạn của lòng hiếu khách

Tác giả viết

“Bộ An ninh Nội địa đang ‘nới lỏng các hạn chế’ với đội tuyển quốc gia Iran, Associated Press cho biết.

Đội tuyển đã lưu trú tại Mexico và thi đấu các trận của mình ở Mỹ, trong khi nhà chức trách Mỹ yêu cầu đội nhanh chóng trở về nơi đóng quân sau khi thi đấu xong. Iran nay sẽ được phép vào Mỹ hai ngày trước trận đấu tiếp theo”. 

Ghi chú biên tập

Đoạn cuối giúp bài không rơi vào giọng lạc quan quá dễ dãi. Lòng hiếu khách của dân chúng là có thật, nhưng nó vẫn vận hành trong khuôn khổ của biên giới, an ninh, visa, quan hệ quốc tế, và chính sách nhà nước.

Với đội tuyển Iran, World Cup không chỉ là bóng đá hay giao lưu văn hóa. Nó còn là câu chuyện về kiểm soát di chuyển, nghi ngại chính trị, và những giới hạn nhà nước đặt ra cho một sự kiện toàn cầu.

Vì vậy, khi nói World Cup có thể vực dậy hình ảnh Mỹ, cần hiểu đó là một khả năng có giới hạn. Nó có thể làm mềm đi hình ảnh, tạo các khoảnh khắc thiện cảm, mở những câu chuyện đẹp; nhưng nó không xóa được toàn bộ cấu trúc chính trị đang khiến một số nhóm vẫn bị đối xử khác biệt.

Ghi chú cuối bài của biên tập viên

Tác giả: Joel Mathis

Nguồn: theweek.com/sports/

Ảnh: EWLCC

Bài gốc: ‘Is the World Cup reviving America’s international reputation?’ của The Week US. 

Bản dịch/giới thiệu phục vụ mục đích tham khảo, giáo dục, và thảo luận văn hóa - ngôn ngữ.

Bài không nhằm đưa ra kết luận rằng World Cup đã “cứu” hình ảnh Mỹ, cũng không phủ nhận các vấn đề chính trị - xã hội khiến nhiều du khách từng lo ngại trước khi đến Mỹ.

Điều EWLCC quan tâm là cách một sự kiện thể thao toàn cầu có thể làm lộ nhiều lớp của hình ảnh quốc gia. Một quốc gia không chỉ được nhìn qua tổng thống, chính sách, biên giới, hay truyền thông chính trị. Nó còn được nhìn qua các cá nhân bình thường, món ăn, quán xá, thành phố chủ nhà, cách tiếp đón khách lạ, và những câu chuyện lan truyền trên mạng xã hội.

Từ góc nhìn văn hóa – ngôn ngữ, bài đặt ra một câu hỏi quan trọng: khi hình ảnh chính thức của một quốc gia bị tổn hại, liệu đời sống văn hóa và lòng hiếu khách của dân chúng có thể trở thành một dạng ngoại giao thay thế hay không?

World Cup vì thế không chỉ là giải đấu. Nó là sân khấu nơi các quốc gia được nhìn, được kể lại, được yêu mến, bị nghi ngờ, và đôi khi được hiểu lại.

Bộ câu hỏi văn hóa – ngôn ngữ đặt ra từ bài báo

1. Khi nói “America’s international reputation”, nên dịch là “danh tiếng quốc tế của Mỹ”, “hình ảnh quốc tế của Mỹ”, hay “uy tín quốc tế của Mỹ”? Mỗi cách dịch nhấn mạnh điều gì? 
2. “Hospitality” trong bài nên dịch là “lòng hiếu khách”, “chào đón”, hay “văn hóa tiếp đón”? Cách dịch nào phù hợp hơn với bối cảnh World Cup? 
3. “Grassroots hospitality” có thể hiểu là lòng hiếu khách cấp cơ sở. Nhưng “cấp cơ sở” ở đây là cá nhân, cộng đồng địa phương, hay xã hội dân sự? 
4. Vì sao các chi tiết như “free soda refills”, “chicken wings dipped in ranch dressing”, Buc-ee’s, Bass Pro Shops, hay pizza Chicago có thể trở thành ký hiệu văn hóa trong mắt du khách quốc tế? 
5. Khi nhân dân chào đón du khách tốt hơn chính quyền, ai đang đại diện cho quốc gia trong mắt thế giới? 
6. Một sự kiện thể thao có thể tạo quyền lực mềm đến mức nào? Nó có thể thay đổi cảm nhận, nhưng có thể thay đổi chính sách không? 
7. Truyền thông quốc tế thường nói “Hoa Kỳ” như một chủ thể thống nhất. Còn bài này cho thấy “Hoa Kỳ” gồm những lớp nào: chính phủ, nhân dân, thành phố, thị trường, văn hóa tiêu dùng, hay trải nghiệm du khách? 
8. World Cup có thể làm hồi sinh hình ảnh quốc gia, hay chỉ tạo một “mùa thiện cảm” tạm thời?