Phát biểu tại lễ tổng kết và trao giải cuộc thi chiều 10/10 tại Hà Nội do Thời báo Văn học Nghệ thuật tổ chức – phối hợp với Quỹ Hỗ trợ Sáng tạo Văn học Việt Nam và Công ty Cổ phần Truyền thông Tri thức Số (TTS), nhà văn Nguyễn Bắc Sơn bày tỏ phấn khởi về số lượng và tính phong phú của các cây bút dự thi. 

Có 146 tác phẩm của 133 tác giả trải dài từ thế hệ nhà văn lão thành sinh năm 1937 đến học sinh THPT.

Đề tài sáng tác có vẻ đa dạng, mở sang các vấn đề mới như sinh thái, giới tính, hay trí tuệ nhân tạo (chiếm 5%), trong khi đề tài truyền thống chiếm khoảng 40%, và đề tài đương đại (thế sự - đời tư chiếm 55%) tổng số tác phẩm dự thi.

Trong 146 tác phẩm dự thi, có 134 tác phẩm hợp lệ của 123 tác giả. Tác giả nhiều tuổi nhất sinh năm 1937; hai tác giả trẻ nhất đang là học sinh THPT; 91 tác giả nam, 32 tác giả nữ, trong đó có một nữ tu. Ảnh: Nhà văn Nguyễn Bắc Sơn, thành viên ban giám khảo, nghe đồng nghiệp bàn luận chuyện bên lề cuộc thi (Hoàng Trung Nguyên chụp).

Nhà văn Nguyễn Bắc Sơn – Giám đốc kiêm Bí thư Chi Bộ Trung tâm Văn hóa Ngôn ngữ Đông Tây (EWLCC) - đánh giá cao tiểu thuyết Phù Sa Máu  của Nguyễn Trọng Tận – đảng viên sinh hoạt tại chi bộ của EWLCC, một trong ba tác phẩm giải nhì của cuộc thi. Ông coi đây là tác phẩm dám nhìn thẳng vào sai lầm của quá khứ.

 Ông chỉ ra một xu hướng đang định hình ở nhiều tác phẩm, tác giả, theo đó, phần hư cấu ít hơn, thấy cuộc đời mỗi cá nhân như tiểu thuyết - ‘thể loại xương sống của nền văn học nước nhà’ (lời nhà báo Hoàng Dự), từ đó, mở hướng viết mới tiềm năng, giúp tiểu thuyết mở rộng không gian nghệ thuật.

Các tác phẩm tham dự có hình thức sử thi với hình thái panorama (toàn cảnh, hoành tráng) trong một tác phẩm 1000 trang (bản thảo A4) với kiểu viết “đại tự sự”, như là tiếp nối truyền thống sử thi trong văn học 1945-1975, theo Nhà văn - Nhà lý luận phê bình Bùi Việt Thắng, Trưởng Ban Giám khảo Cuộc thi. Ảnh: Một số tác giả đoạt giả và đại biểu dự lễ trao giải (Nguồn: arttime.vn)

Với mục tiêu tìm kiếm các tác phẩm có khả năng “phản ánh chân thực, sinh động hiện thực cuộc sống, xây dựng và bảo vệ tổ quốc, khắc họa hình tượng người Việt trong thời kỳ mới”, theo nhà văn - nhà báo Hoàng Dự, Tổng Biên tập Thời báo Văn học Nghệ thuật, cơ quan ngôn luận của Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam.  “Tác phẩm đạt giải phải có thông điệp quan trọng để lại cho đời”. 

Ban Giám khảo đã chọn 13 tác phẩm tiêu biểu, trong đó giải đặc biệt trao cho tác phẩm Vầng trăng Him Lam của tác giả Châu Gia Việt.

Cùng với một giải đặc biệt và 11 Tặng thưởng Đồng hành, ba giải nhì được trao cho Phù Sa Máu (Nguyễn Trọng Tận), Viên Sỏi Lót Đường (Bùi Việt Sỹ) và Thương Ngàn (Vinh Quyền); bốn giải ba dành cho Cuộc Phân Tranh (Thiên Sơn), Tiếng Chuông Nhà Thờ Cửa Bắc (Nguyễn Đắc Như), Khắc Tinh Với Thần Chết (Lê Hoài Nam), và Mùi Rơm Rạ (Đào Quốc Vịnh), bên cạnh năm giải khuyến khích khác. Không có giải nhất.

Có những tác phẩm cực ngắn (chỉ từ 8-15 trang bản thảo A4), như thể nghiệm kiểu siêu ngắn chủ đích “ý tại ngôn ngoại” theo tinh thần “tiểu tự sự”; với lối viết giả tưởng hay kỳ ảo nhưng vẫn gần với đời, với đạo, lối viết dựa trên tư liệu-lịch sử nhưng vẫn không xem nhẹ hư cấu như quyền uy tối cao của nhà văn, vẫn theo nhà phê bình Bùi Việt Thắng. Ảnh: Một số tác phẩm nhận giải Cuộc thi Sáng tác Tiểu thuyết Thời báo Văn học Nghệ thuật Lần I (2023 – 2025) (Nguồn: arttime.vn).

Đại diện Viện Giáo dục, Khoa học và Môi trường – đơn vị đồng hành – cho biết cuộc thi là bước khởi đầu cho dự án Sách Con Đường Tương Lai, nhằm tập hợp nhân sỹ, trí thức để kiến tạo bức tranh tri thức Việt Nam thời đại mới, hướng tới tương lai.

Tác giả trẻ Thành Châu (Nửa Bước Bảy Trăm Năm, giải khuyến khích) chia sẻ cuộc thi mở hành trình hướng tới tương lai tốt đẹp hơn, và phát triển số lượng không có nghĩa phát triển chất lượng.

HTrNg-HQD